Η απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα του Ισπανικού Κράτους αποσκοπεί στη ρύθμιση της προσφοράς, με στόχο τη βελτίωση και τη σταθεροποίηση της λειτουργίας της αγοράς και του κλάδου.
Η συγκεκριμένη υπουργική απόφαση προβλέπει την ενεργοποίηση του μηχανισμού απόσυρσης προϊόντος σε περίπτωση υπερπαραγωγής, σύμφωνα με τον Κανονισμό 1308/2013 για την Κοινή Οργάνωση των Αγορών (ΚΟΑ).
Το μέτρο αποσκοπεί στη διασφάλιση της κερδοφορίας των παραγωγών, αλλά και στην προστασία των συμφερόντων των αγοραστών ελαιολάδου. Στόχος είναι η ενίσχυση της σταθερότητας της αγοράς, προς όφελος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών.
Εκτιμήσεις για αυξημένη παραγωγή την περίοδο 2026/2027
Η απόφαση αυτή έρχεται κατόπιν των προβλέψεων για πολύ αυξημένη παραγωγή στην Ισπανία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν διαβιβάσει οι αυτόνομες περιφέρειες της Ισπανίας, η παραγωγή ελαιολάδου κατά την ελαιοκομική περίοδο 2026/2027 προβλέπεται να ανέλθει σε 1.602.596 τόνους, αυξημένη κατά 23% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.
Οι κλιματικές συνθήκες που επικράτησαν την περασμένη άνοιξη στις κυριότερες ελαιοπαραγωγικές περιοχές, με ήπιες θερμοκρασίες και άφθονες βροχοπτώσεις, ευνόησαν την καλή ανθοφορία και καρπόδεση των ελαιόδεντρων.
Οι συνθήκες αυτές συνέβαλαν στη διαμόρφωση της υψηλής εκτίμησης παραγωγής, η οποία, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα καταστήσει την τρέχουσα ελαιοκομική περίοδο την τέταρτη μεγαλύτερη σε όρους παραγωγής στην ιστορία.
Παράλληλα, τα αρχικά αποθέματα της ελαιοκομικής περιόδου ανήλθαν σε 357.040 τόνους, καταγράφοντας αύξηση κατά 23,3% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο.
Τα στοιχεία προέρχονται από το Σύστημα Πληροφόρησης για τις Αγορές Ελαιολάδου (SIMO), το οποίο συγκεντρώνει τα δεδομένα των επιχειρήσεων του κλάδου και τα οποία δημοσιοποιήθηκαν από το Υπουργείο στις 28 Οκτωβρίου.
Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, πληρούνται τα τεχνικά κριτήρια που προβλέπονται στην απόφαση για την εμπορία του ελαιολάδου σχετικά με την ενεργοποίηση του μηχανισμού απόσυρσης προϊόντος.
Ειδικότερα, το άθροισμα της προβλεπόμενης παραγωγής της νέας περιόδου και των μεταφερόμενων αποθεμάτων από την προηγούμενη περίοδο αντιστοιχεί στο 120% της μέσης παραγωγής ελαιολάδου των προηγούμενων έξι ελαιοκομικών περιόδων.
Πώς θα εφαρμοστεί η υποχρεωτική απόσυρση του 12%
Κάθε ελαιοτριβείο θα εφαρμόζει την υποχρέωση απόσυρσης του 12% επί της σωρευτικής μηνιαίας παραγωγής ελαιολάδου, ανεξαρτήτως κατηγορίας προϊόντος. Τα ελαιοτριβεία, δηλαδή, θα έχουν πλήρη ελευθερία να επιλέξουν την κατηγορία ελαιολάδου που επιθυμούν να αποσύρουν από την αγορά. Επίσης, θα μπορούν να πραγματοποιούν την αποθήκευση είτε στις δικές τους εγκαταστάσεις είτε σε εγκαταστάσεις τρίτων.
Η εφαρμογή του μέτρου εφαρμόζεται από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της απόφασης και, ως εκ τούτου, θα αφορά την παραγωγή που θα δηλωθεί για τον μήνα Νοέμβριο. Διευκρινίζεται ότι το μέτρο δεν θα εφαρμοστεί στην παραγωγή του Οκτωβρίου, ο οποίος αποτελεί τον πρώτο μήνα της ελαιοκομικής περιόδου.
Η μηνιαία παραγωγή, καθώς και τα τελικά αποθέματα κάθε ελαιοτριβείου, θα δηλώνονται μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών του συστήματος SIMO, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο Βασιλικό Διάταγμα 861/2018 της 9ης Ιουλίου, με το οποίο ρυθμίζεται η λειτουργία του συστήματος.
Μηχανισμός ελέγχου και παρακολούθησης της εφαρμογής
Για τον έλεγχο της εφαρμογής του μέτρου θα συγκροτηθεί τεχνική ομάδα παρακολούθησης, η οποία θα εγκρίνει το σχετικό σχέδιο ελέγχου.
Ο συντονισμός της διαδικασίας θα πραγματοποιείται από το Υπουργείο, ενώ η υλοποίηση των ελέγχων θα ανατεθεί στις αυτόνομες περιφέρειες, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.
Οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να παρέχουν ανά πάσα στιγμή, εφόσον τους ζητηθεί από την αρμόδια αρχή, όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και τα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν τη συμμόρφωσή τους με τη νομοθεσία.
Παράλληλα, θα πρέπει να διευκολύνουν τη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Τέλος, η απόφαση προβλέπει τη δυνατότητα τροποποίησης του μέτρου από τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ανάλογα με την εξέλιξη της παραγωγής.
