Το κλίμα που έχει διαμορφωθεί πάντως είναι βαρύ, καθώς η εμπορική σεζόν του 2025-26, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, δεν έχει εξελιχθεί όπως θα περίμεναν οι εμπλεκόμενοι στον κλάδο. Προβλήματα καταγράφονται σε σχέση τόσο με την απορρόφηση της περσινής σοδειάς, όσο και με την εμπορική πορεία του προϊόντος. Κάτι που μάλλον εξηγεί και το γιατί, μέσα καλοκαιριού, υπάρχουν παραγωγοί, οι οποίοι αναμένουν να εξοφληθούν για το προϊόν που παρέδωσαν πέρσι.
Η φωτογραφία της στιγμής δείχνει ότι τα αποθέματα ελιάς, στο πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου, είναι αρκετά υψηλότερα από όσα δικαιολογεί η εποχή, ενώ οι τιμές αδυνατούν να… σηκώσουν κεφάλι. Σε ορισμένες, μάλιστα, περιπτώσεις διαπιστώνεται πως, υπό την πίεση της ανάγκης για πρόσβαση σε ρευστότητα, γίνονται και ρευστοποιήσεις προϊόντος σε επίπεδα ακόμη και κάτω του κόστους.
Οι λόγοι που έχουν οδηγήσει σε αυτή την άβολη κατάσταση αποτελούν ένα κράμα από εξωγενείς, αλλά και ενδογενείς παράγοντες, οι οποίοι δεν «διαβάστηκαν» σωστά από τον κλάδο την κρίσιμη ώρα. «Ο πρώτος έχει να κάνει με το γεγονός ότι την περσινή ελαιοκομική περίοδο ελιά είχαν όλες οι χώρες. Και η Ισπανία και το Μαρόκο και η Αίγυπτος και η Ιταλία, είχαν αυξημένη παραγωγή με αποτέλεσμα να υπερκαλυφθούν οι ανάγκες της διεθνούς αγοράς και να μειωθεί αντίστοιχα το ενδιαφέρον για την πράσινη ελιά Χαλκιδικής. Ο δεύτερος σχετίζεται με τη δική μας παραγωγή.
Το προϊόν που παρήχθη πέρυσι προσέγγισε και πάλι τους 200.000 τόνους, που είναι μια αρκετά μεγάλη παραγωγή, ενώ η αρχική πρόβλεψη μιλούσε για 150.000 τόνους. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η διεθνής ζήτηση εμφανίζει κάμψη. Η γεωπολιτική αστάθεια και η αβεβαιότητα που δημιουργεί, οι διεθνείς συμφωνίες εμπορίου, οι δασμοί στην Αμερική και τα αυξημένα κόστη ενέργειας και μεταφορών, δημιουργούν ένα επιπλέον κόστος για το τελικό προϊόν, το οποίο, σε συνδυασμό με τα μειωμένα, λόγω πληθωρισμού, εισοδήματα στην ευρωπαϊκή ήπειρο και στην Αμερική, οδηγεί σε πτώση κατανάλωσης», εξηγεί ο Κώστας Ζούκας, πρόεδρος της ΠΕΜΕΤΕ κι εκτιμά ότι τα τωρινά αποθέματα είναι στο +20% – +30%, συγκριτικά με μια κανονική χρονιά.
Εμφανής η πτώση της κατανάλωσης
Το πόσο μεγάλη είναι η μείωση κατανάλωσης προς το παρόν δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, γιατί δεν έχουν γίνει μετρήσεις. Ωστόσο, εμπειρικά, σε σχέση δηλαδή με το τι είδους παραγγελίες έκανε το ίδιο πελατολόγιο τα προηγούμενα χρόνια, φαίνεται πως είναι αξιοσημείωτη η μείωση, αναφέρει ο κ. Ζούκας.
«Οι ελιές που εξήχθησαν προς την Ιταλία, για παράδειγμα, εκτιμώ ότι είναι μειωμένες σε ποσοστό πάνω από 30% σε σχέση με άλλες χρονιές. Το ίδιο συμβαίνει και στη Γερμανία, η οποία αντιμετωπίζει και αυτή κάποια θέματα στην εσωτερική της οικονομία, ενώ στην Αμερική το πρόβλημα έχει προκύψει κυρίως λόγω των δασμών», διευκρινίζει ο επικεφαλής της ΠΕΜΕΤΕ.
«Σκοτώνουν» την παραγωγή τους
Μέσα σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον, οι τιμές της επιτραπέζιας πράσινης ελιάς Χαλκιδικής έχουν υποχωρήσει σημαντικά, ειδικά κατά τους τελευταίους 1 – 2 μήνες. «Έχουμε φτάσει στο σημείο κάποιοι από τους μεταποιητές ή τους παραγωγούς που έχουν προϊόν, να το εκποιούν άρον άρον. Δυστυχώς πυροβολούμε τα πόδια μας», τονίζει ο κ. Ζούκας και υπενθυμίζει με νόημα πως «όταν η ελιά επεξεργάζεται με τις σωστές προδιαγραφές και φυλάσσεται σε σωστές συνθήκες, μέσα σε σωστούς δεξαμενικούς χώρους μπορεί να επιμηκύνει το χρόνο ζωής τους για επιπλέον 10-12 μήνες».
Την ύπαρξη σημαντικά υψηλότερων αποθεμάτων σε εθνικό επίπεδο, αλλά και τις πωλήσεις προϊόντος σε τιμές κάτω του κόστους, που έχουν ως συνέπεια να υφίσταται στρέβλωση η αγορά, επιβεβαιώνει και ο Κλέαρχος Σαραντίδης, γενικός διευθυντής της ΕΑΣ Καβάλας και μέλος της Διεπαγγελματικής Επιτραπέζιας Ελιάς. «Πρόκειται κυρίως για μικρούς μεταποιητές, οι οποίοι δεν έχουν τις κατάλληλες υποδομές για τη διατήρηση της ελιάς και μόλις ζορίζονται σκοτώνουν την παραγωγή τους, διαμορφώνοντας κλίμα που εκμεταλλεύεται η αγορά για να πιέσει συνολικά τις τιμές του προϊόντος», τονίζει ο ίδιος.
Οι δύο έμπειροι συνομιλητές μας παραδέχονται, επίσης, πως εξαιτίας των συνθηκών που έχουν διαμορφωθεί στην αγορά εξακολουθούν να υπάρχουν κάποια υπόλοιπα προς τους παραγωγούς, από πέρυσι, τα οποία δεν έχουν ακόμη εξοφληθεί. «Έχουμε κι εμείς σε εκκρεμότητα ένα μικρό υπόλοιπο, όχι πάνω από το 10% της συνολικής αξίας που πρέπει να πληρωθεί στους παραγωγούς, το οποίο μέσα στις επόμενες ημέρες και σε κάθε περίπτωση πριν από την έναρξη της νέας ελαιοκομικής περιόδου, θα έχει εξοφληθεί» θα πει ο κ. Σαραντίδης.
Αμφότεροι υποστηρίζουν επίσης πως την κατάσταση έχει επιβαρύνει το ό,τι πέρσι οι τιμές παραγωγού διαμορφώθηκαν σε υψηλά επίπεδα. «Το θέμα είναι ότι αγοράσαμε με ονομαστική τιμή στα 1,80 ευρώ ή 30 λεπτά υψηλότερα απ’ ό,τι το 2024, ενώ τα δεδομένα της προσφοράς στην αγορά ήταν αρνητικά. Από τη στιγμή που υπήρχαν πολλές ελιές και σε άλλες χώρες, έπρεπε να διαβάσουμε καλύτερα την αγορά, διότι με την υπέρβαση στην τιμή δημιουργήθηκε πρόβλημα ανταγωνιστικότητας του προϊόντος στη διεθνή αγορά», εκτιμά ο κ. Ζούκας.
Προβληματίζει η νέα περίοδος τους παραγωγούς
Προβληματισμένος για όσα ακούγονται ενόψει της νέας ελαιοκομικής περιόδου, εν τω μεταξύ, δηλώνει ο παραγωγός Γιώργος Βασιλάς, από την Ορμύλια Χαλκιδικής. «Έχει διαμορφωθεί αρνητικό κλίμα, καθώς ακούγεται πως οι τιμές θα είναι χαμηλές φέτος, διότι οι μεταποιητές λένε πως πιέζονται γιατί αγόρασαν ακριβά πέρυσι, δεν μπορούν να πουλήσουν το προϊόν με τις τιμές που θέλουν και ως εκ τούτου διατηρούν υψηλά αποθέματα», σημειώνει ο κ. Βασιλάς.
Ο ίδιος πάντως, σπεύδει να διευκρινίσει πως «η χρονιά αν και αρχικά φαινόταν ότι θα είναι πολύ καλή, εν τέλει στην καρπόδεση υπήρξαν προβλήματα και πάμε σε μια μέτρια προς καλή παραγωγή, με τις ποσότητες να είναι μειωμένες περίπου 20%-30%». Παρόμοιες εκτιμήσεις διατυπώνει και ο βιοκαλλιεργητής, Δημήτρης Ευαγγελινός από την Όλυνθο. «Σε σχέση με πέρσι, στην περιοχή μας ίσως να είμαστε κάτω 40% ή και 50%, αλλά είναι λογικό τα δέντρα να μείνουν από ενέργεια, γιατί έρχονται από δύο χρονιές με μεγάλες παραγωγές» αναφέρει και συμπληρώνει ότι «είμαστε ήδη στο στάδιο της κυτταροδιαίρεσης και ο καρπός για την ώρα είναι σε καλή ανάπτυξη, ενώ υπάρχει και μια δραστηριότητα από το δάκο, η οποία όμως είναι ακόμη χαμηλή».
